Międzynarodowy Dzień Dobroczynności. Dobro nie potrzebuje wielkich słów — potrzebuje człowieka

---

5 września. Jedna data w kalendarzu. Jedna z tych, które można minąć wzrokiem, nie zastanawiając się nawet przez chwilę. A jednak tego dnia świat przypomina sobie o czymś, co nie ma granic, języka ani wyznania, o potrzebie pomagania drugiemu człowiekowi.
Bo dobroczynność zaczyna się często bardzo niepozornie.
Od telefonu do samotnej osoby.
Od zakupów zrobionych komuś, kto sam nie może wyjść z domu.
Od kilku godzin poświęconych na wolontariat.
Od przekazanej złotówki.
Od dłoni wyciągniętej do człowieka, który właśnie przeżywa swój najtrudniejszy dzień.

A czasem zaczyna się od prostego pytania: „Czego potrzebujesz?”

Skąd wziął się Międzynarodowy Dzień Dobroczynności?

Nie jest to święto, które powstało przypadkiem ani kolejna data dopisana do światowego kalendarza.
Międzynarodowy Dzień Dobroczynności został ustanowiony przez Zgromadzenie Ogólne Organizacji Narodów Zjednoczonych 17 grudnia 2012 roku. Inicjatywa wyszła z Węgier, a za jej przyjęciem opowiedziała się społeczność międzynarodowa. ONZ wskazała 5 września jako dzień, który ma przypominać o znaczeniu dobroczynności, działalności organizacji społecznych, wolontariatu i solidarności między ludźmi.

Nieprzypadkowa jest również data.
5 września 1997 roku zmarła Matka Teresa z Kalkuty, zakonnica i działaczka społeczna, która swoje życie poświęciła ludziom ubogim, chorym i wykluczonym. W 1979 roku otrzymała Pokojową Nagrodę Nobla za działalność na rzecz walki z ubóstwem i niesienia pomocy ludziom znajdującym się w potrzebie.
I właśnie dlatego 5 września stał się datą, która ma skłaniać do refleksji nad jednym z najbardziej podstawowych ludzkich odruchów, potrzebą zauważenia drugiego człowieka.

Historia, która zaczęła się od człowieka

Kiedy mówimy „dobroczynność”, łatwo wyobrazić sobie wielkie fundacje, milionowe zbiórki, spektakularne akcje charytatywne i ludzi stojących na scenach z czekami opiewającymi na ogromne kwoty.
Ale historia pomagania nigdy nie zaczynała się od wielkich pieniędzy. Zaczynała się od człowieka.
Od kogoś, kto widział cierpienie drugiej osoby i nie potrafił przejść obok niego obojętnie.
Tak było również w przypadku Matki Teresy. Jej działalność nie zaczęła się od światowej sławy. Zaczęła się od dostrzegania ludzi, których inni przestali zauważać. Jej praca stała się z czasem symbolem służby najbardziej potrzebującym, a jej postać, jednym z powodów, dla których 5 września otrzymał tak szczególne znaczenie.
Ale ONZ, ustanawiając ten dzień, nie stworzyła święta jednej osoby.

Stworzyła przypomnienie o wartości samego aktu pomagania.

W rezolucji podkreślono, że dobroczynność może przyczyniać się do dialogu między ludźmi różnych kultur, religii i cywilizacji, a także wzmacniać solidarność i wzajemne zrozumienie.
To ważne.
Bo pomaganie nie pyta najpierw, skąd jesteś.
Nie pyta, ile masz lat.
Nie pyta, w co wierzysz.
Nie pyta, po której stronie granicy się urodziłeś.
Najpierw widzi człowieka.

Dobroczynność to znacznie więcej niż pieniądze

W powszechnym rozumieniu dobroczynność często kojarzy się z przekazywaniem pieniędzy.
Tymczasem to tylko jedna z jej form.
Możemy podarować komuś swój czas.
Możemy przekazać wiedzę.
Możemy zostać wolontariuszem.
Możemy oddać potrzebne rzeczy.
Możemy wesprzeć lokalną organizację.
Możemy pomóc sąsiadowi.
Możemy wysłuchać kogoś, kto od dawna nie miał z kim porozmawiać.
Możemy zrobić coś, czego nikt nie zobaczy.
I właśnie wtedy dobroczynność bywa najbardziej prawdziwa.

Organizacja Narodów Zjednoczonych podkreśla, że może ona przyjmować bardzo różne formy, od poświęcania własnego czasu i umiejętności, przez wolontariat, po pomoc finansową i rzeczową. Jednocześnie ONZ wskazuje, że działalność dobroczynna nie zastępuje odpowiedzialności państw ani publicznych systemów pomocy. Jest ich ważnym uzupełnieniem.
To rozróżnienie ma znaczenie.
Dobroczynność nie polega na tym, żeby świat zwolnił państwa, instytucje czy społeczeństwo z odpowiedzialności.

Polega na tym, żebyśmy my sami nie zwalniali się z odpowiedzialności za drugiego człowieka.

Czy naprawdę trzeba mieć dużo, żeby pomagać?

To jedno z najczęściej powtarzanych pytań.
Odpowiedź brzmi: nie.
Czasami największą wartością nie jest to, co możemy komuś dać. Jest nią to, że jesteśmy obok.
Kilka minut rozmowy może być dla samotnej osoby ważniejsze niż kolejny przedmiot.
Godzina spędzona z seniorem może znaczyć więcej niż anonimowa wpłata.
Pomoc w nauce może zmienić czyjąś przyszłość bardziej niż jednorazowy prezent.
A zwykłe „widzę cię” może być dla kogoś niezwykle ważne w świecie, w którym zbyt wiele osób czuje się niewidzialnych.
Dlatego Międzynarodowy Dzień Dobroczynności nie powinien być wyłącznie dniem zbiórek. Powinien być dniem uważności. Dniem, w którym choć na chwilę przestajemy patrzeć wyłącznie na własne potrzeby i rozglądamy się wokół.

Dobro ma także swoją historię

Historia ludzkości jest pełna katastrof, wojen, epidemii, biedy i kryzysów.
Ale jest również pełna ludzi, którzy w najtrudniejszych momentach robili coś niezwykłego, pomagali.
Kiedy komuś brakowało jedzenia, ktoś się nim podzielił.
Kiedy ktoś tracił dom, ktoś otwierał drzwi.
Kiedy ktoś był chory, ktoś przy nim został.
Kiedy ktoś nie miał już nadziei, ktoś powiedział: „Nie jesteś sam”.
To właśnie z takich małych decyzji powstaje coś, co nazywamy solidarnością.
I być może dlatego dobroczynność jest tak ważna również dzisiaj.
Żyjemy w czasach, w których możemy w kilka sekund dowiedzieć się o tragedii dziejącej się tysiące kilometrów od nas. Możemy zobaczyć cierpienie niemal natychmiast. Możemy błyskawicznie przesłać pieniądze, udostępnić informację, rozpocząć zbiórkę czy znaleźć organizację niosącą pomoc.
Technologia skróciła odległości.
Ale sama technologia nie wystarczy.

Potrzebny jest jeszcze człowiek, który zdecyduje się zareagować.

5 września nie chodzi o wielkie gesty

Najłatwiej powiedzieć:
„Świat potrzebuje więcej dobra”.
Trudniej zrobić coś konkretnego.
Dlatego warto odwrócić pytanie.
Nie pytajmy: „Co świat może zrobić dla mnie?”
Zapytajmy: „Co ja mogę zrobić dla świata, w którym żyją inni ludzie?”
Może to być naprawdę niewiele.
Telefon do dziadka.
Pomoc koledze.
Wolontariat.
Wsparcie lokalnej zbiórki.
Oddanie rzeczy, których już nie potrzebujemy.
Zainteresowanie się kimś samotnym.
Zwykłe ustąpienie miejsca.
Zatrzymanie się przy kimś, kto płacze.
Czasami dobro nie wymaga pieniędzy.
Wymaga tylko tego, żebyśmy nie przeszli obok.

Święto, które nie powinno kończyć się 5 września

Pierwsze oficjalne obchody Międzynarodowego Dnia Dobroczynności odbyły się w 2013 roku. ONZ od początku traktowała ten dzień jako okazję do zwrócenia uwagi na rolę osób, organizacji społecznych, wolontariuszy i darczyńców w walce z ubóstwem oraz w budowaniu bardziej solidarnego świata.
Ale przecież dobroczynność nie ma daty ważności.
Nie kończy się o północy.
Nie znika 6 września.
Nie powinna być jedną akcją w kalendarzu, jednym postem w mediach społecznościowych czy jednym zdjęciem z przekazania darów.
Bo człowiek potrzebujący pomocy nie potrzebuje naszej dobroci tylko raz w roku.
Potrzebuje jej wtedy, kiedy naprawdę jej potrzebuje.

A może najważniejsza jest pamięć?

Międzynarodowy Dzień Dobroczynności przypomina o Matce Teresie, ale jego znaczenie jest znacznie szersze.
To także pamięć o wszystkich tych, którzy pomagali bez kamer.
O wolontariuszach, którzy po pracy jechali pomagać innym.
O nauczycielach, którzy poświęcali czas uczniom potrzebującym dodatkowego wsparcia.
O lekarzach i pielęgniarkach, którzy byli przy pacjentach w najtrudniejszych chwilach.
O ludziach, którzy otwierali swoje domy dla potrzebujących.
O tych, którzy oddawali krew.
O tych, którzy przekazywali żywność.
O tych, którzy po prostu potrafili powiedzieć: „Jestem tutaj. Nie jesteś sam.”
To oni również tworzą historię dobroczynności.
Historię, której często nie zapisują podręczniki.
Ale którą zapisują ludzkie życia.

Największy dar nie zawsze mieści się w kopercie

Być może właśnie dlatego warto spojrzeć na dobroczynność inaczej.
Nie jak na obowiązek. Nie jak na poświęcenie. Nie jak na coś, co robią „inni”, wolontariusze, bogaci ludzie czy wielkie organizacje.

Dobroczynność zaczyna się tam, gdzie kończy się obojętność.

I każdy może postawić ten pierwszy krok. Nie trzeba mieć fortuny. Nie trzeba mieć wielkiej organizacji. Nie trzeba mieć tysiąca obserwujących. Nie trzeba zmieniać całego świata. Czasem wystarczy zmienić czyjś dzień. A potem kolejny. I jeszcze jeden.
Bo być może właśnie tak naprawdę zmienia się świat — nie jednym wielkim gestem, ale milionami małych decyzji podejmowanych przez ludzi, którzy mogli przejść obojętnie, lecz zdecydowali się zatrzymać.

Może więc dziś warto zrobić coś prostego. Odłożyć telefon. Rozejrzeć się. Zobaczyć człowieka.
Nie problem. Nie statystykę. Nie „przypadek”. Nie kogoś obcego. Człowieka.
Kogoś, kto tak samo jak my chce być zauważony, usłyszany i potraktowany z godnością.

Międzynarodowy Dzień Dobroczynności został ustanowiony przez ONZ jako przypomnienie o solidarności, ludzkiej godności i sile pomagania.
Ale jego prawdziwe znaczenie zaczyna się dopiero wtedy, kiedy przestajemy o nim mówić, a zaczynamy coś robić.
Bo dobro nie potrzebuje wielkich słów. Potrzebuje człowieka. I być może najważniejsze pytanie tego dnia wcale nie brzmi: „Ile możemy dać?” Tylko: „Komu możemy dziś pomóc?”

A odpowiedź może być bliżej, niż nam się wydaje.